„Kraje trzecie” w kontekście zamówień publicznych to państwa nienależące do Unii Europejskiej oraz niebędące stronami Porozumienia Światowej Organizacji Handlu w sprawie zamówień rządowych (GPA)) ani innych umów międzynarodowych, których stroną jest UE, gwarantujących wzajemny i równy dostęp do rynku zamówień publicznych. status wykonawców, robót budowlanych, dostaw i usług z tych państw jest regulowany odrębnymi przepisami, które dają zamawiającym możliwość ograniczenia ich udziału w postępowaniach.
Pojęcie „krajów trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych” zostało doprecyzowane w polskim porządku prawnym m.in. na skutek wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawy C-652/22 i C-266/22). Zgodnie z nimi, wykonawcy z państw trzecich, z którymi UE nie zawarła umowy o wzajemnym dostępie do rynku zamówień, nie mają gwarantowanego prawa udziału w unijnych przetargach. Kwestię tę reguluje ustawa z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi, która wprowadziła przepisy umożliwiające zamawiającym podjęcie decyzji o niedopuszczeniu lub dopuszczeniu takich wykonawców do postępowania.
Zamawiający ma prawo, ale nie obowiązek, wykluczyć ofertę wykonawcy z kraju trzeciego nieobjętego umową międzynarodową. Decyzja w tym zakresie należy do zamawiającego i może on również określić mniej korzystne warunki dla takich podmiotów. Zgodnie z dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE oraz 2014/25/UE, państwa członkowskie zobowiązane są traktować wykonawców z państw-sygnatariuszy GPA oraz innych równoważnych umów w sposób nie mniej korzystny niż wykonawców z Unii Europejskiej.