Umowa o roboty budowlane w zamówieniach publicznych to odpłatna, pisemna umowa między zamawiającym a wykonawcą, której przedmiotem jest wykonanie lub zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych. Podstawowe ramy prawne dla tej umowy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (PZP) oraz, w zakresie nieuregulowanym w PZP, przepisy Kodeksu cywilnego (KC), w szczególności art. 647-658.
Zgodnie z art. 647 Kodeksu cywilnego, przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej, a inwestor (w reżimie publicznym - zamawiający) do przygotowania robót, przekazania terenu budowy, dostarczenia projektu, odebrania obiektu i zapłaty wynagrodzenia. Umowa ta w systemie zamówień publicznych musi być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Pojęcie "roboty budowlane" na gruncie Prawa zamówień publicznych ma autonomiczną definicję, szerszą niż w prawie budowlanym. Obejmuje ono wykonanie albo zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych określonych w załączniku II do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE, a także realizację obiektu budowlanego za pomocą dowolnych środków, zgodnie z wymaganiami zamawiającego.
Elementem charakterystycznym umowy o roboty budowlane jest jej oparcie na dokumentacji projektowej oraz przepisach prawa budowlanego. Strony w umowie określają m.in. szczegółowy zakres prac, termin realizacji, wynagrodzenie, warunki płatności, okresy gwarancji i rękojmi oraz zasady odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Ustawa PZP reguluje również kluczowe aspekty, takie jak zasady dotyczące podwykonawstwa i solidarnej odpowiedzialności zamawiającego za wynagrodzenie należne podwykonawcom.