Zamówienie z wolnej ręki to tryb udzielenia zamówienia publicznego, w którym zamawiający prowadzi negocjacje tylko z jednym, wybranym przez siebie wykonawcą. Jest to procedura niekonkurencyjna, której stosowanie jest dopuszczalne wyłącznie w ściśle określonych przypadkach wskazanych w ustawie Prawo zamówień publicznych.
Zgodnie z art. 213 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych, zamówienie z wolnej ręki stanowi tryb, w którym zamawiający udziela zamówienia po przeprowadzeniu negocjacji z jednym wykonawcą. Ze względu na swój wyjątkowy i niekonkurencyjny charakter, może być stosowany jedynie po spełnieniu co najmniej jednej z precyzyjnie określonych w ustawie przesłanek.
Katalog okoliczności uprawniających do zastosowania tego trybu jest zamknięty i został uregulowany w art. 214 Prawa zamówień publicznych. Obejmuje on sytuacje, w których m.in. dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze lub z przyczyn związanych z ochroną praw wyłącznych. Inne przesłanki to na przykład udzielenie zamówienia w zakresie działalności twórczej lub artystycznej, konieczność natychmiastowego wykonania zamówienia ze względu na wyjątkową, niemożliwą do przewidzenia sytuację, czy też udzielenie zamówienia autorowi wybranej pracy konkursowej.