Gwarancja bankowa to jednostronne, pisemne zobowiązanie banku do zapłaty beneficjentowi określonej kwoty, zdefiniowane w art. 81 ustawy Prawo bankowe. Gwarancja ubezpieczeniowa jest analogicznym zobowiązaniem wystawianym przez ubezpieczyciela, dopuszczonym jako forma zabezpieczenia w Prawie zamówień publicznych.
Gwarancja bankowa stanowi jednostronne zobowiązanie banku-gwaranta do wypłaty świadczenia pieniężnego na rzecz beneficjenta (np. zamawiającego) po spełnieniu przez niego określonych warunków zapłaty. Jej istotę i wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności reguluje art. 81 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe. Jest to zobowiązanie o charakterze samodzielnym i nieakcesoryjnym, co oznacza, że jego ważność jest niezależna od istnienia i ważności zobowiązania podstawowego (np. umowy o zamówienie publiczne).
Gwarancja ubezpieczeniowa to pisemne zobowiązanie zakładu ubezpieczeń do zapłaty beneficjentowi określonej sumy pieniężnej, w przypadku gdy zleceniodawca gwarancji (np. wykonawca) nie wywiąże się ze swojego zobowiązania. W polskim systemie prawnym jest umową nienazwaną i nie posiada odrębnej regulacji ustawowej, jednak jej funkcjonowanie opiera się na zasadach prawa cywilnego. Obie formy gwarancji są dopuszczone w ustawie Prawo zamówień publicznych m.in. jako forma wniesienia wadium (art. 97 ust. 7 pkt 2 i 3 Pzp) oraz zabezpieczenia należytego wykonania umowy (art. 450 ust. 1 pkt 3 i 4 Pzp).