Instytucja gospodarki budżetowej jest jednostką sektora finansów publicznych, tworzoną w celu realizacji zadań publicznych, która odpłatnie wykonuje wyodrębnione zadania i pokrywa koszty działalności z własnych przychodów. Jej status i zasady funkcjonowania określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Instytucja gospodarki budżetowej (IGB) jest formą organizacyjno-prawną sektora finansów publicznych, która posiada osobowość prawną uzyskiwaną z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 23 ustawy o finansach publicznych, IGB tworzona jest w celu odpłatnej realizacji wyodrębnionych zadań publicznych, finansując swoją działalność i zobowiązania z uzyskiwanych przychodów.
Organami założycielskimi dla IGB mogą być ministrowie, Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (za zgodą Rady Ministrów) lub organy i kierownicy jednostek, o których mowa w art. 139 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Podstawą jej gospodarki finansowej jest roczny plan finansowy, a działalność prowadzona jest na podstawie statutu nadanego przez organ założycielski. Jako jednostka sektora finansów publicznych, jest ona zobowiązana do stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych przy udzielaniu zamówień.