Umowa koncesji na roboty budowlane to pisemna, odpłatna umowa, na mocy której zamawiający (podmiot publiczny) powierza wykonawcy (koncesjonariuszowi) wykonanie robót budowlanych w zamian za wynagrodzenie. Wynagrodzeniem jest przede wszystkim prawo do eksploatacji obiektu budowlanego, ewentualnie połączone z dodatkową płatnością, co wiąże się z przeniesieniem na koncesjonariusza zasadniczej części ryzyka ekonomicznego przedsięwzięcia.
Koncesja na roboty budowlane jest szczególnym trybem realizacji inwestycji publicznych, uregulowanym w Ustawie z dnia 21 października 2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi. Kluczowym elementem odróżniającym ją od klasycznego zamówienia publicznego na roboty budowlane jest struktura wynagrodzenia i transfer ryzyka operacyjnego. W modelu koncesyjnym wykonawca ponosi ryzyko popytu lub podaży związane z eksploatacją wybudowanego obiektu, ponieważ jego wynagrodzenie zależy od faktycznych przychodów uzyskanych od użytkowników końcowych (np. opłat za przejazd autostradą czy korzystanie z parkingu).
Przepisy te implementują do polskiego porządku prawnego postanowienia Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania koncesji. Zgodnie z art. 3 ustawy, istotą umowy jest powierzenie przez zamawiającego wykonawcy wykonania robót w zamian za prawo do eksploatacji obiektu budowlanego albo to prawo wraz z płatnością, przy czym na koncesjonariusza musi być przeniesione ryzyko operacyjne. Uznaje się, że koncesjonariusz przejmuje ryzyko operacyjne, jeżeli w normalnych warunkach funkcjonowania nie ma gwarancji odzyskania poniesionych nakładów inwestycyjnych lub kosztów.