Procedura odwrócona to tryb oceny ofert, w którym zamawiający najpierw dokonuje badania merytorycznego i oceny ofert, a dopiero później weryfikuje zdolność podmiotową (brak podstaw wykluczenia i spełnianie warunków udziału) wyłącznie tego wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona. Jej stosowanie jest uregulowane w art. 139 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych.
Zgodnie z art. 139 ust. 1 Prawa zamówień publicznych, zamawiający może zastosować procedurę odwróconą w trybie przetargu nieograniczonego, o ile przewidział taką możliwość w Specyfikacji Warunków Zamówienia (SWZ) lub w ogłoszeniu o zamówieniu. Procedura ta odwraca klasyczną kolejność czynności - zamiast weryfikować wszystkich wykonawców na wstępie, zamawiający skupia się na ocenie merytorycznej ofert, a pełną kwalifikację podmiotową przeprowadza tylko dla zwycięzcy rankingu ofert.
Jeśli wykonawca, którego oferta została najwyżej oceniona, nie spełnia warunków udziału w postępowaniu lub podlega wykluczeniu, zamawiający ponawia badanie i ocenę pozostałych ofert, a następnie weryfikuje kolejnego wykonawcę z najwyższą oceną. Procedura ta jest kontynuowana aż do wyboru najkorzystniejszej oferty lub unieważnienia postępowania. W poprzednim stanie prawnym, analogiczne rozwiązanie regulował art. 24aa ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych, która utraciła moc.
Zastosowanie tej procedury jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem zamawiającego i ma na celu przede wszystkim usprawnienie i przyspieszenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego poprzez ograniczenie formalności po stronie zamawiającego. Zgodnie z opinią Urzędu Zamówień Publicznych, procedura odwrócona wprost uregulowana w art. 139 Pzp nie ma zastosowania w postępowaniach o wartości poniżej progów unijnych prowadzonych w trybie podstawowym.