Usługi badawcze i rozwojowe co do zasady są wyłączone spod obowiązku stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych (Pzp). Wyjątek stanowią usługi objęte określonymi kodami CPV, z których korzyści przypadają wyłącznie zamawiającemu i za które w całości wynagrodzenie wypłaca zamawiający, co reguluje art. 11 ust. 1 pkt 3 Pzp.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp, przepisów ustawy nie stosuje się do zamówień, których przedmiotem są usługi badawcze lub rozwojowe. Ustawa musi być jednak stosowana, gdy usługi te są objęte kodami CPV od 73000000-2 do 73120000-9, 73300000-5, 73420000-2 i 73430000-5, a dodatkowo spełnione są łącznie dwa warunki: korzyści z usług przypadają wyłącznie zamawiającemu na potrzeby jego własnej działalności, a całość wynagrodzenia za usługę jest wypłacana przez zamawiającego.
Ustawa Pzp nie definiuje pojęć „usługi badawcze” i „usługi rozwojowe”. W celu ich interpretacji, zgodnie z opiniami Urzędu Zamówień Publicznych, posiłkowo stosuje się definicje „badań naukowych” i „prac rozwojowych” zawarte w art. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Badania naukowe obejmują badania podstawowe (zdobywanie nowej wiedzy bez nastawienia komercyjnego) i aplikacyjne (zdobywanie wiedzy w celu opracowania nowych produktów lub procesów). Prace rozwojowe to działalność wykorzystująca dostępną wiedzę do tworzenia nowych lub ulepszonych produktów, procesów bądź usług.
Dodatkowe wyłączenie, określone w art. 11 ust. 5 pkt 1 Pzp, dotyczy zamówień o wartości mniejszej niż progi unijne, których przedmiotem są dostawy lub usługi służące wyłącznie celom badawczym, eksperymentalnym, naukowym lub rozwojowym, które nie służą prowadzeniu produkcji masowej w celu osiągnięcia rentowności rynkowej.